Lens kullanım yaşı

Küçük yaştaki çocukların göz kusuru varsa ve bu göz kusuru iki göz arasında belirgin şekilde farklı derecelerdeyse, bir gözün numarası diğer gözün numarasından çok fazlaysa örneğin; bir gözün numarası bir, diğeri ise dört numara gibi bir durum söz konusu ise bu gibi durumlarda erken yaşlarda kontakt lens kullanımına geçiş yapılabilmektedir. Bu gibi durumlarda küçük yaşta olan hasta mümkün olduğunca bilinçlendirilir.

Bir başka durum ise; küçük yaşta katarakt ameliyatı olan ve göz içerisine lens takılmamış olan küçük yaştaki hastalara lens verilebilmektedir. Bu durumlarda da yaşı ne olursa olsun, hatta bebek yaşta bile olsa lens verilmektedir. Bu durum her ne kadar zor bir durum olsa da görme kapasitesinin arttırılması amacıyla gereklilik göstermektedir.

Estetik amacıyla lens kullanmak isteyen küçük yaştaki kişilerin sağlıklı yaşam durumları dikkate alınır. Eğer bu yaştaki kişi lens kullanmak için diretiyorsa, lens kullanmanın zorlukları, risk ve tehlikeleri hakkında bilinçlendirildikten sonra dikkat etmesi gereken hususlar kendisine anlatılıp lens kullanmasına hekimler tarafından izin verilebilmektedir. Ancak lens kullanımı için en ideali, en az 16 yaş ve üzeri olarak kabul edilmektedir.

Lensler her ne kadar pahalı olurlarsa olsunlar, gözlerinizden daha kıymetli değillerdir. Bazı lens kullanıcıları, lenslerin temizliği gerektiğinde tükürük ile lenslerin temizlenebildiğini iddia etmekte ve büyük bir yanlış içerisine girmektedirler. Yere düşürülen veya çeşitli sebeplerle kirlenmiş olan lenslerin temizliğinde lens solüsyonundan başka herhangi bir sıvının kullanılması göz için son derece tehlikelidir.

Tükürük, musluk suyu veya diğer farklı sıvılar ile lens temizliği yapıp göz sağlığı bozulmayan kişiler sadece şanslıdırlar. Farklı sıvılara temas ettirilmiş lensler, kişileri gözlerinin kaybedilmesine kadar gidecek bir sürece hızlı bir şekilde götürebilir. Farklı sıvılarla lenslerini temizleyip gözlerini kaybeden yüzlerce kontakt lens kullanıcısı bulunmaktadır. Bu yüzden lens temizliği için lens solüsyonları kullanımına kesinlikle dikkat edilmelidir.

Zaten bütün gün göze takılı olan kontakt lens, korneanın oksijen alımını engeller. Lensler her ne kadar oksijen geçirgen yapılarda olabilseler de mutlaka korneanın beslenmesinde olumsuz etkileri olmaktadır. Bu nedenle gece yatarken kontakt lens takmak değil, eve geldiğinizde bile lenslerin çıkartılması, kornea sağlığı açısından olumlu etkiye sahip olacaktır. Nasıl ki eve geldiğimizde bizi sıkan pantolon veya diğer elbiseleri üzerimizden çıkartıp rahatlıyoruz, lenslerimizi de aynı bu şekilde çıkartıp gözlerimizi rahatlatmalıyız.

Bir örnekleme daha yapacak olursak; lens takmak, ayakkabımızı giymek gibidir. Ayakkabımızı gün boyu dışarıda giyip, eve gelince çıkarttığımızda ayağımız nasıl rahatlıyorsa, kontakt lenslerin temas ettiği kornea rahatlamaktadır. Tek fark olarak, korneanın rahatladığını biz fark edemiyoruz. Sadece kornea üzerinde sorun olursa, çeşitli hastalıklarla bunu görebiliyoruz.

Geceleri uyurken, akşamları eve geldiğimizde veya diğer zamanlarda, ne kadar uzun süre lens kullanırsak, o kadar daha erken sürede göz yapısı lens kullanmaya elverişsiz hale gelecektir. Lenslerimizi sadece gerektiğinde kullanırsak ömür boyu sorunsuzca kullanabileceğimiz, estetik birer araç olacaklardır.

Kontakt lensler

Lensler, çeşme suyuna da temas ettirilmemelidir. Eğer bol su ile yüzünüzü yıkamak durumunda kalırsanız lenslerin çıkarılması ve steril bir ortamda tutulması gerekir. Çeşme suyunda -her ne kadar temiz olursa olsun- bazı bakteriler olabilmektedir. Bu bakteriler göz ve lens arasında kalınca, sürtünmenin de etkisiyle kornea içerisine girebilir ve gözü kaybetmeye götürecek kadar ciddi iltihaplara neden olabilirler.

Havuza girerken de lensler çıkartılmalıdır. Öncelikle ifade etmek gerekir ki havuzlar kirli ortamlardır. Üzerinde lens olan gözler ise, havuzdaki mikroplara karşı çok daha savunmasız kalırlar. Gözlerinizin sağlığı açısından havuzlarda da mümkün olduğunca lens takmamaya özen göstermeniz gerekmektedir.

Yukarıda verilen örnekler çoğaltılabilir. Ancak sonuç olarak, dışarıdan zararlı maddelerin gözlerinize zarar verebileceğini düşündüğünüz bütün ortamlarda lenslerin çıkartılması gerekir. Yukarıda bahsedildiği gibi eğer numaralı lens kullanıyorsanız, yanınızda aynı numaradan gözlüklerinizin bulunması, lenslerinizi çıkartmanız gerektiğinde sizin için çok da faydalı olacaktır.

Eğer kullanılan lens, sert ve gaz geçirgen bir lens ise ayrı bir solüsyon; yumuşak lens ise ayrı bir kontakt lens solüsyonu kullanılmaktadır. Bu lens solüsyonları ile her akşam lenslerinizi nazik bir şekilde yıkamalısınız. En basit lens temizleme yolu olarak; lensinizi avuç içine alarak, üzerine lens solüsyonu sıkma şeklinde bir uygulama yapabilirsiniz.

Lensler her akşam, içerisinde özel solüsyon olan lens kutusuna bırakılmalıdır. Bu lens kutusu içerisindeki solüsyon ise her akşam yenilenmelidir. Bu kutular zaten çok fazla kapasiteye sahip olmazlar ve az bir miktar solüsyon ile dolabilirler. Bu şekilde bir uygulama ile lens solüsyonunun zamanla mikrop kapmaması veya içerisinde mikropların birikmemesi sağlanmış olacaktır.

Gece boyunca lens solüsyonunda kalan kontakt lensler, aynı anda iki fayda birden görürler. Öncelikle lensler genel bir sterilizasyon işleminden geçmiş olurlar. İkinci olarak ise; lens üzerinde biriken proteinlerin çözülmesini ve lensin genel olarak temizlenmesi sağlar. Böylece ertesi gün için sağlıklı bir lens, sizi hazır olarak beklemiş olur.

Lensler her ne kadar verildiği süre kadar kullanılabiliyor olsalar da hekimlerin bu konuda farklı tavsiyeleri bulunmaktadır. Örneğin günlük kontakt lensler ve aylık kontakt lensleri karşılaştıracak olursak; günlük kontakt lensler her gün kullanılıp atıldığı için daha temiz olurlar. Aylık kontakt lensler ise bir ay boyunca kullanılırlar. Ancak yine de aylık lenslerin de üç aylık lenslere veya yıllık lenslere göre bu noktada artıları bulunmaktadır.

Lens kullanan kişilerin, lens kullanım süreleri üzerindeki kararlarında en büyük etkiyi fiyat – fayda ayarlaması yapmaktadır. Günlük lensler bu noktada ekonomik olarak uygun gelmeyebilir. Böyle durumlarda üç aylık lensler veya yıllık lensler kullanmak yerine en azından aylık lensler kullanılması tavsiye edilmektedir. Lens ücretleri konusunda herhangi bir kısıtlaması olmayan kişiler için ise günlük lenslerin kullanımı mutlaka tavsiye edilmektedir.

Uzun süreli kullanım için üretilmiş olsa bile, uzun kullanım sürelerine sahip lenslerin tavsiye edilmemesinin önemli bir nedeni bulunmaktadır: Lenslerimizi her ne kadar geceleri çıkarıp lens solüsyonu ile yıkasak da, mutlaka üzerinde tortular birikmektedir. Bu tortular ise zamanla alerjiye neden olmakta ve daha sonrasında ise gözleri lens kullanımı için uygunsuz hale getirebilecek göz hastalıklarına kadar götürebilmektedir. Bunun gibi nedenlerden ötürü, en kötü ihtimalle aylık lensler kullanmak, üç aylık veya yıllık lenslere göre çok daha sağlıklı olacaktır.

Lens kavramı

Bu lenslerin temel özelliklerine baktığımızda ise; görüntüyü olağandan daha öne düşürebilme veya görüntüyü olağandan daha arkaya düşürebilmektedirler. Tam olarak bu noktada göz kusurları ve mercekler, yani lensler arasında bir bağ kurulmuş olur.

Göz kusurları da temelde iki adettir: Hipermetrop ve miyop olarak adlandırılan bu görme kusurlarından birinin nedeni görüntünün gözdeki görme sinirlerinin arkasında kalması iken, diğerinin nedeni ise görüntünün gözdeki görme sinirlerinin önünde kalmasıdır. Lenslerin ışığı kırması ile sağladığı özellikler ile tam olarak uyuşan bu görme kusurları için gözlüklerin kullanılmasının akıl edilmesi çok da mantıklı olmuştur.

Tüm bu gelişmeler devam ederken, gözlüklere alternatif olarak geliştirilen ve göz içerisine takılabilen lensler oldukça başarılı olmuştur. Göz için kullanılan lensler ise özel olarak kontakt lens olarak adlandırılırlar. Kontakt lens olarak adlandırılmalarının ana nedeni ise göze tam olarak temas etmeleri ve yapışmalarıdır.

Günümüzde oftalmolojik olarak kullanılan lensleri, fotoğrafçılık başta olmak üzere çok farklı alanlarda kullanılan lenslerden ayırabilmek için göz içinde duran, göze yapışan lenslere kontakt lensler adı verilmektedir.

Normalde lensler şeffaf bir yapıdadır, teknik olarak miyop, hipermetrop veya astigmat gibi göz kusurlarının düzeltilmesi için tasarlanmışlardır. Fakat zamanla insan ihtiyaçları artmış ve yeni teknikler geliştirilmeye başlanmıştır. Bu gelişmeler sonrasında lens üzerine mavi gözlü birinin gözü veya ela gözlü birinin gözü teknik olarak aynen boyanabilmeye başlanmıştır.

Kişi bu lensi taktığı zaman sadece bir kaç saniyede göz rengini değiştirmiş olur. Kullanımındaki kolaylık ve yaptığı işlevin büyüklüğü nedeniyle çok fazla kullanım alanı bulan renkli lensler, numaralı lensler üzerine boyanabildiğinde ise kullanım alanı çok daha fazla genişlemiştir.

Eğer kullanılan lens, numaralı değilse sadece göz rengi değiştirilmiş olur. Eğer kişi numaralı bir lens kullanmak durumunda ise; hem numaralı lensini takmış oluyor, hem de göz rengini değiştirebilmiş oluyor.

Ancak unutmamak gerekir ki yukarıdaki açıklama erişkinler için geçerlidir. Tedavi ve göz kusurunun ilerlemesi durumu için takmak ya da takmamak çok da önemli değildir. Fakat çocuklarda bu durum çok önemlidir.

Çocuk yaştaki hipermetrop hastaları, eğer gerek varsa lens veya gözlüğü mutlaka takmalılardır. Burada önemli olan hipermetrop derecesinin artması veya azalması değildir. Çocuğun görme fonksiyonunun artmasını sağlamak için gereklidir. Aksi halde çocuğun görme fonksiyonu gelişmez ve tembel kalır.

Sonuç olarak lens veya gözlüğün hipermetrop numarasına direkt olarak bir etkisi yoktur. Doğru olan ise; lens veya gözlük kullanımının göz yorgunluğuna etkisi vardır. Bu yüzden hipermetrop hastalarında lens kullanmak önemlidir.

Halk arasında yaygın olarak konuşulan, lens takınca miyop hastalığının ilerlemediği düşüncesi doğru değildir. Gözlük veya lens takılmaması da miyop üzerinde herhangi bir etkiye sahip değildir. Miyop ilerleyecekse ilerler, duracaksa da durur.

Yine bunun gibi, lens kullanımının miyop derecesini azaltması olası değildir. Sonuçta lens kullanımı miyop derecesinin artmasına neden olmaz veya azalmasını sağlamaz. Miyop derecesine etki ettiği düşünülen tek şey çok fazla kitap okumaktır. Ancak bu konu da bilimsel olarak herhangi bir ispata sahip değildir.

Miyopiyi düzeltmek için konkav mercekler kullanılır. Bu lensler negatif değerlidirler. Bu nedenle göze takıldığında, özellikle yüksek numaralılarda, gözü küçük gösterme durumu olabilir.